Osłony maszyny

Osłony są to elementy lub zestawy elementów maszyn, ochrania­jące człowieka przed niebezpiecznymi lub uciążliwymi wpływami pra­cujących układów roboczych i mechanizmów albo jednych elementów maszyn przed oddziaływaniem innych bądź też przed oddziaływaniem środowiska otaczającego maszynę. Natomiast układ konstrukcyjny złożony z zestawu osłon lub elementów spełniających zadania ochron­ne nazywa się zabezpieczeniem ochronnym.

Osłony powinny charakteryzować się odpowiednią sztywnością, a zwłaszcza odpornością na odkształcenia sprężyste, mogące spowodo­wać uszkodzenie chronionych elementów, a na odkształcenia trwałe pod obciążeniem statycznym siłą skupioną, nie mniejszą niż 10 daN. Osłony nie mogą mieć załamań i ostrych krawędzi naroży, a w bez­pośrednim. sąsiedztwie stanowiska operatora (maszynisty) lub w po­bliżu przejść powinny mieć kształty opływowe i być usytuowane w sposób nie naruszający wymiarów otworów i określonych przestrzeni oraz przestrzeni chronionej.

Obudowy mechanizmów i osłony spełniające rolę pokryw powinny szczelnie oddzielać operatora (maszynistę) od szkodliwego oddziaływa­nia pracujących mechanizmów.

Połączenia osłon ze stałymi elementami konstrukcji nośnych ma­szyny powinny być zabezpieczone przed, możliwością odkręcenia się na skutek drgań i przed przemieszczaniem się pod wpływem wibracji. Nie mogą one być dodatkowym źródłem hałasu i wibracji ani prze­nosić drgań na inne elementy maszyny, na jej otoczenie, a przede

wszystkim na operatora (maszynistę). Zewnętrzne i wewnętrzne po­wierzchnie osłon i zabezpieczeń powinny być pokryte powłokami za­bezpieczającymi przed korozją (nie dotyczy to osłon i tworzyw sztu­cznych odpornych na korozję).

Osłony termiczne, chroniące ciało człowieka przed zetknięciem się z nagrzanymi lub zimnymi elementami maszyny, powinny być wykonane z materiałów termoizolacyjnych. Jeżeli jest to niemoż­liwe - powinny mieć ażurowe powierzchnie i być usytuowane wzglę­dem elementu, stanowiącego źródło ciepła, w sposób ułatwiający przepływ powietrza i odprowadzanie ciepła. Temperatura na zewnętrznej powierzchni osłony termicznej nie powinna przekra­czać 318 K ( + 45°C) ani być niższa więcej niż o 5 K (5°C) od tempe­ratury otoczenia maszyny poniżej 273 K (0°C).

Osłony dielektryczne, chroniące ciało człowieka przed zetknię­ciem się z nie izolowanymi elementami instalacji elektrycznej ma­szyny, będącymi pod napięciein przekraczającym 24 V, powinny być wykonane z materiałów elek.troizolacyjnych o wysokiej odporności na działanie wpływów atmosferycznych i na uszkodzenia mechani­czne oraz o rezystancji w zakresie temperatur otoczenia od 233 do 313 K (od -40 do +40°C) nie mniejszej niż 2000 Q/V (w zależności od napięcia ochranianego elementu instalacji). Osłony te powinny być tak usytuowane wokół przewodów elektrycznych, aby zabezpieczały przed stykowym i bezprzewodowym przewodzeniem prądu. W miej­scach przechodzenia przewodów instalacji elektrycznej przez stalowe ścianki konstrukcji maszyny, należy umieszczać przelotki gumowe według normy BN-75/3688-01.

Osłony giętkich przewodów instalacji hydraulicznej mają chronić operatora (maszynistę) przed skutkami awaryjnego pęknięcia prze­wodów, przez które przepływa olej o wysokiej temperaturze (powy­żej 323 K ( + 50°C) i pod wysoikim ciśnieniem (przekraczającym 5 MPa). Powinny również zabezpieczać przewody przed (uszkodzenia­mi mechanicznymi. Kształt i wymiary osłon muszą uniemożliwiać przemieszczanie się przewodów pod wpływem drgań, występujących w czasie pracy maszyny. Krawędzie osłon powinny być zaokrąglo­ne, natomiast ścianki odwinięte w celu uniknięcia uszkodzenia prze­wodów. Zaleca się stosowanie osłon hamujących strumień gorącego oleju lub zmieniających jego kierunek w przypadku awa­ryjnego pęknięcia przewodu.

Osłony wentylatorów, przekładni pasów ikiinowych itp. elemen­tów wirujących należy umieszczać w odległości skutecznie zabezpie­czającej przed przypadkowym zetknięciem tych elementów z ciałem lub ubraniem pracowników zarówno w czasie pracy, jak i podczas obsługi technicznej lub napraw.