Obsługa układów hydraulicznych i pneumatycznych maszyn

Hydrauliczne układy napędowe i sterownicze stanowią coraz czę­ściej stosowane wyposażenie maszyn budowlanych, zwłaszcza maszyn ciężkich, stosowanych do robót' ziemnych i palowych. Od właściwej obsługi zależy sprawność eksploatacji, pewność i niezawodność ich działania oraz bezpieczeństwo pracy.

Instalacja hydrauliczna lub pneumatyczna powinna spełniać na­stępujące wymagania:

  • musi być szczelna - przy maksymalnym ciśnieniu występu­jącym podczas pracy - i wyposażona w zawory odwadniające lub od­powietrzające,
  • przewody metalowe nie powinny być uszkodzone, pęknięte, spłaszczone, bez zmarszczeń na zgięciach itp, oraz muszą być trwale przymocowane do konstrukcji maszyny, w sposób uniemożliwiający ich przesuwanie się,
  • promienie gięcia na zimno metalowych przewodów nie mogą być mniejsze od 2D, gdzie D - średnica zewnętrzna przewodu,
  • instalacja hydrauliczna powinna być wypełniona odpowiednim gatunkiem oleju i odpowietrzona, natomiast instalacja pneumatyczna - odwodniona.

Głównym zagrożeniem dla obsługi maszyn napędzanych lub ste­rowanych hydraulicznie są skutki uszkodzeń instalacji pod wpływem działania wysokiego ciśnienia. Podstawowym obowiązkiem zarówno operatora '(maszynisty), jak i całego personelu obsługi technicznej jest więc dbałość o stan techniczny połączeń i przewodów wysoko­ciśnieniowych. Uzupełnianie i wymiana oleju w obwodzie instalacji musi odbywać się według zaleceń odnośnych instrukcji fabrycznych, a olej nie może być zanieczyszczony.

Temperatura zapłonu olejów stosowanych do układów hydrauli­cznych przekracza 323 K <(50°C), nie istnieje więc większe zagrożenie pożarowe. Podczas naprawy instalacji hydraulicznych stosuje się jed­nak również inne ciecze łatwo palne, takie jak benzyna, nafta lub benzol; dlatego też niezbędne jest zachowanie specjalnych środków ostrożności. Niedopuszczalne jest wykonywanie tego rodzaju prac przy otwartym ogniu, paleniu tytoniu itp.

Oleje mineralne w zasadzie nie są szkodliwe dla człowieka. By­wają jednak schorzenia skóry o charakterze uczuleniowym, zwane rakiem parafinowym. Osoby uczulone na działanie tego rodzaju ole­jów powinny przed przystąpieniem do pracy zasięgnąć porady lekar­skiej. Podobne działanie mogą wywołać różnego rodzaju emulsje ole­jowe, ciecze zawierające kwasy i mydła naftelowe.

Wkłady filtrów oczyszczających należy wymieniać w odstępach przewidzianych w instrukcjach obsługi i w dokumentacji technicz­no-ruchowej. Przy każdej wymianie oleju w układzie hydraulicznym należy również dokładnie przemywać filtry i ich obudowy. W razie zauważenia przecieków przez korki, pokrywy, końcówki wałków itp., trzeba natychmiast zbadać przyczynę tych usterek i usunąć je. Na­leży stosować wyłącznie zalecane gatunki olejów, a w czasie ich wy­miany - chronić przed zanieczyszczeniami.

Zabrania się demontażu zespołów napędowych, zmienników mo­mentu itp. mechanizmów w ofcresie gwarancji. Po jej upływie moż­na tego dokonać tylko w porozumieniu z producentem. Zawory bez­pieczeństwa i zawory regulacyjne, wbudowane w układ hydrauli­czny lub pneumatyczny, mogą być regulowane tylko przez uprawnio­nych pracowników serwisu producenta.

Wszelkie naprawy układów hydraulicznych przeprowadza się przy całkowicie zredukowanym ciśnieniu i zabezpieczeniu, <np. przez odpo­wiednie zamknięcie zaworów odcinających dopływ cieczy. Niedopusz­czalne jest odkręcanie przewodów instalacji lub korków przy pracu­jącym silniku i przy napełnieniu układu olejem będącym pod ciśnie­niem. Otwieranie wszelkich zaworów instalacji hydraulicznej powin­no się odbywać stopniowo i powoli.

Pod względem technicznym, elementy i zespoły układów hydra­ulicznych powinny odpowiadać wymaganiom normy PN-85/M-73005 i norm przedmiotowych.

Przy montażu przewodów giętkich należy uważać, aby nie uległy one skręceniu, gdyż powoduje to nierównomierne obciążenie splotu osłaniającego i w konsekwencji rozwarstwienie go.

Napełnianie instalacji olejem powinno być poprzedzone próbą szczelności. Polega ona na doprowadzeniu cieczy o ciśnieniu wyż­szym o 50% od maksymalnego ciśnienia roboczego i przetrzymaniu jej przez czas określony w dokumentacji techniczno-ruchowej, ale nie krócej niż przez 60 sekund. W czasie próby nie powinny wy­stąpić żadne przecieki cieczy roboczej przez uszczelnienia, gwinty i inne połączenia.

Wszelkie prace związane z montażem, demontażem i naprawą układów hydraulicznych powinny być wykonywane, jak już wspom­niano, z zachowaniem możliwie wysokiego stopnia czystości. Jest to konieczne ze względu na to, że najdrobniejsze nawet zanieczyszcze­nia mogą być przyczyną poważnych niedomagań w działaniu układu hydraulicznego. Powodują one bowiem zatykanie wkładów filtrów i szczelin w dławikach, „zawieszanie się" zaworów, suwaków itp.