Wymagania bhp podczas eksploatacji maszyn budowlanych w warunkach zimowych

Warunki pracy personelu w okresie zimowym określone są w przepisach bezpieczeństwa i higieny pracy, omówionych szerzej w dalszych rozdziałach.

Zmiana obciążeń i charakteru pracy maszyny jest następstwem przede wszystkim zmian własności przerabianych materiałów w okre­sie obniżonych temperatur oraz oblodzenia i zamarzania gruntu (w przypadku maszyn do robót budowlanych ziemnych) lub zbrylania się i zamarzania przeładowywanych materiałów (w przypadku ma­szyn przeładowczo-transportowych).

Zmiana wymagań dotyczących samych maszyn może być spowo­dowana zmianą własności tworzyw sztucznych, gumy i innych ma­teriałów, cech wytrzymałościowych metali (zwłaszcza udarności stali węglowych i związanego z tym pękania) oraz własności stosowanych produktów naftowych (paliw płynnych i smarów).

Duży wpływ na warunki pracy maszyny w okresie zimowym ma zamarzanie wody, zwłaszcza przy stosowaniu jej jako czynnika tech­nologicznego (np. przy produkcji mieszanek betonowych) oraz w wodnych układach chłodzenia i układach sterowania pneumatyczne­go. Zamarzające skropliny pary wodnej, powstające na skutek du­żych wahań temperatury, przedostając się do niehermetycznych prze­strzeni maszyny, powodują przymarzanie hamulców, sprzęgieł, za­wodnienie paliw i środków smarujących oraz zwiększają zagrożenie korozją. Ponadto występuje oblodzenie maszyny i zamarzanie wody zbierającej się w zagłębieniach oraz przymarzanie maszyny i jej elementów do podłoża. Zwiększają się przy tym opory mechanicz^-ne - na skutek wzrostu lepkości olejów smarowych, utrudniony jest zapłon - w wyniku trudności z uzyskaniem odpowiedniej mieszanki wybuchowej (na skutek oziębienia powietrza i słabszego odparowy­wania paliwa oraz zmniejszenie pojemności akumulatorów, będących źródłem energii dla rozrusznika). Przed zimą, należy zatem odpo­wiednio przygotować maszyny i zaplecze obsługowo-naprawcze.,

Przygotowanie maszyn polega na regulacji i dostosowaniu ich doeksploatacji w warunkach zimowych oraz zapewnieniu-wyposażenia uzupełniającego, np. w naczynia do spuszczania i przechowywania płynów z chłodnic i olejów, dodatkowe urządzenia grzewcze do ka­bin, łopaty, drągi. Typując maszyny do pracy w warunkach zimo­wych, należy brać pod uwagę ich stan techniczny i przepracowaną liczbę godzin oraz trudności w przeprowadzaniu ewentualnych na­praw, zakłócenia w pracy na skutek opadów śniegu i zamieci,' zakaz ciągnięcia przyczep w czasie gołoledzi itp. 

W zapleczu obsługowo-naprawczym należy przygotować odpo­wiednie pomieszczenia do wykonywania czynności związanych z ob­sługą techniczną i naprawami, do podgrzewania wody i olejów, do przechowywania wymontowanych z maszyn akumulatorów i ole­jów spuszczanych z układów smarowania, płynów z chłodnic. Trzeba również przygotować stanowiska do parkowania maszyn, zabezpie­czające je przed opadami atmosferycznymi i przemarzaniem do pod­łoża. Ponadto należy przygotować środki ułatwiające rozruch silni­ków spalinowych, w tym pomocnicze baterie akumulatorów rozru­chowych na wózkach. Trzeba zorganizować dodatkowe wyposażenie działów elektrycznych oraz zaopatrzyć magazyny w elementy ulega­jące w warunkach zimowych szybszemu zużyciu lub częstszym usz­kodzeniom, jak np. paski klinowe, okładziny sprzęgieł, i hamulców, pompy paliwowe, prądnice, rozruszniki itp. Bardzo przydatne są agregaty grzewcze, umożliwiające szybkie ogrzanie pomieszczeń i ma­szyn. Można je używać zarówno w pomieszczeniach zamkniętych, jak i na terenie otwartym.

Przy eksploatacji maszyn budowlanych w okresie zimowym obo­wiązują szczegółowe przepisy, zalecenia i wytyczne, dostosowane do warunków lokalnych, podawane zazwyczaj w instrukcjach obsługi i dokumentacji techniczno-ruchowej. Zawsze jednak należy prze­strzegać następujących zasad ogólnych, odnoszących się do

wszyst­kich maszyn budowlanych eksploatowanych w okresie zimowym:

1. Przed uruchomieniem maszyny trzeba starannie sprawdzać jej stan techniczny i działanie mechanizmów.

2. Należy łagodnie włączać i wyłączać mechanizmy, hamować w sposób płynny i ostrożny oraz nie przeciążać maszyny.

3. Złącza śrubowe trzeba dokręcać ostrożnie i z „wyczuciem", aby nie spowodować ich uszkodzenia (zerwania).

4. Smarowanie należy wykonywać bezpośrednio po zatrzymaniu maszyny. To samo dotyczy uzupełniania paliwa i oleju we wszyst­kich zbiornikach.

5. Ze szczególną uwagą trzeba postępować w przypadku maszyn napędzanych silnikami spalinowymi: po uruchomieniu należy możli­wie szybko, ale z zachowaniem wymaganej ostrożności, doprowadzić silnik do właściwej temperatury i ciśnienia, a w czasie pracy pilno­wać utrzymania ich na właściwym poziomie.